หุ้นบุริมสิทธิ คืออะไร: หุ้นบุริมสิทธิ์ vs หุ้นสามัญ

เมื่อวัฏจักรดอกเบี้ยขาขึ้นกำลังจะสิ้นสุดลง สภาวะเช่นนี้ทำให้สปอตไลท์ฉายกลับมาที่สินทรัพย์ประเภทหนึ่งที่มักถูกมองข้าม นั่นก็คือ หุ้นบุริมสิทธิ์

ขณะเดียวกัน หุ้นสามัญ ก็ยังคงโดดเด่นเรื่องการสร้างความมั่งคั่งระยะยาว แต่วันนี้ เราจะมาเจาะลึกว่าระหว่าง หุ้นบุริมสิทธิ vs หุ้นสามัญ เราควรเลือกลงทุนอย่างไรดี

เมื่อพูดถึง “หุ้น” โดยทั่วไปคนส่วนใหญ่มักหมายถึง หุ้นสามัญ หรือ Common Stock ซึ่งเป็นตราสารที่แสดงความเป็นเจ้าของกิจการที่แท้จริง การถือครองหุ้นสามัญเปรียบเสมือนการที่คุณโดดลงไปนั่งในเรือลำเดียวกับผู้ก่อตั้งบริษัท และร่วมหัวจมท้ายไปกับทุกสถานการณ์

สิทธิและผลตอบแทนที่ไม่จำกัด

เสน่ห์ที่เย้ายวนที่สุดของหุ้นสามัญคือโอกาสในการได้รับผลตอบแทนที่ไม่มีขีดจำกัด หากบริษัทสามารถสร้างกำไรเติบโต ขยายกิจการไปทั่วโลก ราคาหุ้นสามารถพุ่งขึ้นได้เป็น 10 เท่า หรือ 100 เท่า พร้อมกับเงินปันผลที่เพิ่มขึ้นตามกำไรสุทธิ

นี่คือเครื่องมือสร้างความมั่งคั่งที่ทรงพลังที่สุดในระบบทุนนิยม

ความเสี่ยงสูงสุด

อย่างไรก็ตาม ในโลกการเงินไม่มีคำว่า “ได้ฟรี” ผู้ถือหุ้นสามัญจัดอยู่ในลำดับชั้นต่ำสุดของโครงสร้างเงินทุน (Capital Structure)

หมายความว่า หากบริษัทล้มละลายหรือต้องชำระบัญชี ทรัพย์สินทั้งหมดจะต้องถูกนำไปขายเพื่อใช้หนี้ให้ “เจ้าหนี้” และ “ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิ” ให้ครบถ้วนเสียก่อน เงินที่เหลือ (ถ้ามี) ถึงจะตกถึงมือผู้ถือหุ้นสามัญ

ดังนั้น หากบริษัทขาดทุนหนัก เงินลงทุนของคุณอาจกลายเป็นศูนย์ได้ทันที

อำนาจในการควบคุม

สิ่งที่แลกมากับความเสี่ยงคือ “อำนาจ” ผู้ถือหุ้นสามัญมีสิทธิออกเสียง ในที่ประชุมผู้ถือหุ้น โดยปกติ 1 หุ้น เท่ากับ 1 เสียง คุณมีสิทธิเลือกคณะกรรมการบริหาร (Board of Directors) อนุมัติการเพิ่มทุน หรือตัดสินใจในวาระสำคัญที่กำหนดชะตาบริษัท

หุ้นบุริมสิทธิ์ คือตราสารทางการเงินประเภท Hybrid Security ที่ผสมผสานคุณสมบัติเด่นของ “พันธบัตร” (Bond) และ “หุ้นสามัญ” (Stock) เข้าไว้ด้วยกัน

ในทางกฎหมาย ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิมีสถานะเป็นเจ้าของบริษัทเหมือนผู้ถือหุ้นสามัญ แต่ในทางพฤตินัยและการบริหารเงินหน้าตัก พวกเขาทำหน้าที่คล้าย "เจ้าหนี้" ที่ปล่อยเงินกู้ให้บริษัทแลกกับกระแสเงินสดที่สม่ำเสมอ

ทำไมต้อง “บุริมสิทธิ”?

ความเหนือกว่าของหุ้นบุริมสิทธิ์ ปรากฏชัดเจนใน 2 มิติหลัก

• สิทธิได้รับเงินปันผลก่อน: ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิจะได้รับเงินปันผลก่อนผู้ถือหุ้นสามัญเสมอ และมักจะเป็นอัตราคงที่ (Fixed Rate) เช่น 5% หรือ 7% ของราคาพาร์ เสมือนได้รับดอกเบี้ยหน้าตั๋วพันธบัตร 

• สิทธิได้รับเงินคืนทุนก่อน: ในกรณีเลวร้ายที่สุดเมื่อบริษัทเจ๊งและต้องขายสินทรัพย์ทอดตลาด เงินก้อนนั้นจะถูกนำมาคืนทุนให้ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิก่อนที่จะตกถึงมือผู้ถือหุ้นสามัญ

ประเภทของหุ้นบุริมสิทธิ์ที่คุณต้องรู้

โลกของหุ้นบุริมสิทธินั้นซับซ้อนกว่าที่คิด โดยมีการแบ่งย่อยหลายประเภทที่มีเงื่อนไขต่างกัน

• ชนิดสะสมเงินปันผล (Cumulative): นี่คือเกราะป้องกันชั้นดี หากปีไหนบริษัทงดจ่ายปันผลเนื่องจากขาดทุน ยอดเงินปันผลที่ค้างจ่ายจะถูก “ทดไว้” และต้องนำมาจ่ายทบต้นทบดอกในปีถัดไปก่อนที่จะจ่ายให้หุ้นสามัญ 

  
  

• ชนิดไม่สะสมเงินปันผล (Non-cumulative): หากปีไหนบริษัทประกาศงดจ่ายปันผล เงินก้อนนั้นจะสูญสลายไปทันที ไม่มีการทบยอด ซึ่งถือเป็นความเสี่ยงสำคัญ 

  
  

• ชนิดแปลงสภาพได้ (Convertible): หุ้นบุริมสิทธิบางตัวอนุญาตให้ผู้ถือสามารถ “แปลงร่าง” เป็นหุ้นสามัญได้ตามอัตราส่วนที่กำหนด ซึ่งเปิดโอกาสให้รับกำไรส่วนต่างราคา (Capital Gain) หากหุ้นแม่วิ่งแรง 

  
  

• ชนิดที่บริษัทมีสิทธิเรียกคืน (Callable): บริษัทผู้ออกหุ้นมักสงวนสิทธิในการขอไถ่ถอนหุ้นคืนหลังจากผ่านไปช่วงเวลาหนึ่ง (เช่น 5 ปี) โดยมักจะเกิดขึ้นเมื่อดอกเบี้ยในตลาดลดลง ทำให้บริษัทอยากกู้เงินใหม่ที่ดอกเบี้ยถูกกว่ามาคืนหนี้เก่า

เพื่อให้นักลงทุนเห็นภาพชัดเจนที่สุด เราจะมาเปรียบเทียบความแตกต่างของสินทรัพย์สองประเภทนี้ในเชิงลึกซึ่งจะช่วยให้คุณตัดสินใจได้ว่าสินทรัพย์ตัวไหนที่ตอบโจทย์พอร์ตการลงทุนของคุณ

ทำไมบริษัทถึงออกหุ้นบุริมสิทธิ?

นักลงทุนมักมองแต่ในมุมผู้ซื้อ แต่ถ้าลองสวมหมวกเจ้าของบริษัท (Issuer) จะเข้าใจกลเกมการเงินมากขึ้น

• รักษาอำนาจบริหาร: เจ้าของกิจการที่ต้องการเงินทุนแต่ไม่อยากให้ส่วนแบ่งการโหวตของตัวเองลดลง (No Dilution of Control) จะเลือกออกหุ้นบุริมสิทธิ เพราะผู้ถือหุ้นกลุ่มนี้ไม่มีปากมีเสียงในห้องประชุม 

• แต่งงบให้สวย (D/E Ratio): ทางบัญชี หุ้นบุริมสิทธิถูกนับเป็น “ทุน” (Equity) ไม่ใช่ “หนี้สิน” (Debt) การออกหุ้นบุริมสิทธิจึงช่วยให้อัตราส่วนหนี้สินต่อทุนดูดีขึ้นเมื่อเทียบกับการกู้แบงก์หรือออกหุ้นกู้ 

• ความยืดหยุ่นทางการเงิน: ดอกเบี้ยหุ้นกู้ ต้อง จ่ายตามกำหนด ถ้าไม่จ่ายคือล้มละลาย (Default) แต่เงินปันผลหุ้นบุริมสิทธิ สามารถเลื่อนจ่ายได้หากจำเป็น โดยไม่ถือว่าบริษัทล้มละลาย นี่คือกันชนชั้นดี

ไม่มีสินทรัพย์ไหนที่ดีที่สุด มีแต่สินทรัพย์ที่ “เหมาะสมที่สุด” ซึ่งเราได้วิเคราะห์และแบ่งกลุ่มนักลงทุนออกเป็น 4 สายหลัก เพื่อช่วยให้คุณค้นหาตัวเองเจอ

สายซิ่ง (Speculator/Trader)

กลุ่มนี้จะชอบความท้าทาย รับความเสี่ยงได้สูง ต้องการกำไรส่วนต่างราคา (Capital Gain) ในระยะสั้น ไม่สนใจเงินปันผลเศษสตางค์

• สินทรัพย์ที่แนะนำ: CFD หุ้นสามัญ หรือ CFD บน ETF หุ้นบุริมสิทธิ (ผ่านแพลตฟอร์ม Mitrade)

• เหตุผล: สินทรัพย์เหล่านี้มีความผันผวนสูง ซึ่งเป็นโอกาสในการทำกำไร การใช้ Leverage ช่วยขยายผลตอบแทนได้ และสามารถเปิดสถานะ Short เพื่อทำกำไรในขาลงได้ด้วย

สายออม (Income/Retiree)

วัยเกษียณหรือผู้ที่ต้องการสร้าง Passive Income กระแสเงินสดสม่ำเสมอเพื่อใช้จ่ายรายเดือน ไม่ต้องการเฝ้าจอ และกลัวเงินต้นหาย

• สินทรัพย์ที่แนะนำ: กองทุนรวมหุ้นบุริมสิทธิ (Global ETFs) หรือหุ้นบุริมสิทธิรายตัวที่มีพื้นฐานแกร่ง (เช่น กลุ่มธนาคารสหรัฐฯ)

• เหตุผล: เน้นความปลอดภัยของเงินต้นและการได้รับปันผลที่แน่นอน สม่ำเสมอ เหมือนดอกเบี้ยเงินฝากแต่สูงกว่า

สายเจ้าของ (Long-term VI)

สำหรับนักลงทุนเน้นคุณค่า เชื่อมั่นในการเติบโตของธุรกิจ มองการณ์ไกล 5-10 ปี ทนแรงเหวี่ยงของตลาดได้

• สินทรัพย์ที่แนะนำ: หุ้นสามัญ (Common Stock)

• เหตุผล: ต้องการเติบโตไปพร้อมกับกิจการ (Wealth Growth) เงินปันผลเป็นเพียงของแถม แต่เป้าหมายหลักคือกำไรทบต้นในระยะยาว

สาย Hedge (Sophisticated Investor)

นักลงทุนที่มีความรู้สูง บริหารพอร์ตแบบกองทุน ต้องการลดความเสี่ยง

• สินทรัพย์ที่แนะนำ: กลยุทธ์ผสมผสาน (Hybrid)

• เหตุผล: ถือหุ้นสามัญเป็น Core Port และใช้ตราสารอนุพันธ์ (Derivatives) หรือ CFD บน Mitrade ในการ Short Hedge ป้องกันความเสี่ยงเมื่อตลาดหรือดอกเบี้ยเป็นขาลง

กรณีศึกษาที่สำคัญที่สุดในรอบทศวรรษคือการปรับโครงสร้างกลุ่มไทยพาณิชย์ (SCB) ไปสู่ยานแม่ SCBx

• เหตุการณ์: SCB ทำ Tender Offer แลกหุ้น SCB เดิม เป็นหุ้น SCBx ในอัตรา 1:1 เพื่อปลดล็อกศักยภาพธุรกิจ Tech 

• ผลกระทบต่อ SCB-P: ธนาคารเปิดโอกาสให้ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิ (SCB-P) แปลงสภาพได้ แต่สำหรับผู้ที่ “ไม่ยอมแปลง” หรือ “ตกข่าว” ต้องเจอกับฝันร้าย เมื่อหุ้น SCB เดิมถูกเพิกถอนออกจากตลาด (Delisted) กลายเป็นหุ้นนอกตลาดที่ซื้อขายยากมาก สภาพคล่องหายวับไปกับตา

• บทเรียน: หุ้นบุริมสิทธิอาจไม่ได้คงอยู่ตลอดไป และโครงสร้างผู้ถือหุ้นอาจถูก Reset ได้เมื่อเกิด Corporate Action ใหญ่ๆ

KTB-P: กับดักสภาพคล่อง

ธนาคารกรุงไทย (KTB) เป็นอีกตัวอย่างที่ชัดเจน

• KTB (หุ้นสามัญ): เป็นหุ้นพิมพ์นิยม มีวอลุ่มเทรดวันละหลายร้อยล้านบาท ซื้อขายคล่อง

• KTB-P (หุ้นบุริมสิทธิ): หากดูข้อมูลย้อนหลังบางวัน คุณจะตกใจเพราะ Volume การซื้อขายอาจเป็น “0” หรือหลัก “สิบหุ้น” เท่านั้น 

• ความเสี่ยง: หากคุณเห็นว่า KTB-P จ่ายปันผลดีกว่า แล้วเอาเงินก้อนใหญ่ไปซื้อ วันที่คุณต้องการใช้เงินด่วน คุณอาจจะ “ออกของไม่ได้” เพราะไม่มีคนรับซื้อ หรือต้องยอมขายลดราคาจนขาดทุนยับเยิน

RABBIT-P: ความซับซ้อนซ่อนเงื่อน

หุ้นบุริมสิทธิของ RABBIT (เดิมคือ U City) แสดงให้เห็นถึงเงื่อนไขที่ซับซ้อน 

• เงื่อนไข: มีการระบุเงินปันผลไว้ชัดเจน แต่มีเงื่อนไขการแปลงสภาพ (Convertible) เป็นหุ้นสามัญได้ในอัตรา 1:1 ตั้งแต่ปี 2566 

• สิทธิโหวต: ปกติ 1 หุ้น 1 เสียง แต่ถ้าบริษัทจ่ายปันผลครบถ้วนตามเงื่อนไข สิทธิโหวตอาจลดลงเหลือ 1 หุ้นบุริมสิทธิ = 1 เสียง (ตามข้อบังคับเฉพาะ) เพื่อจำกัดอำนาจบริหาร 

• หุ้นประเภทนี้เหมาะกับนักลงทุนที่มีความรู้สูงที่สามารถคำนวณความคุ้มค่าของการแปลงสภาพ (Conversion Parity) ได้

แม้ว่าหุ้นบุริมสิทธิ์จะดูเหมือนสินทรัพย์ที่ปลอดภัยและให้ผลตอบแทนสม่ำเสมอ แต่เหรียญย่อมมีสองด้านเสมอ ก่อนตัดสินใจลงทุน คุณต้องตระหนักถึงความเสี่ยงเหล่านี้

• Liquidity Risk (ความเสี่ยงสภาพคล่อง): นี่คือความเสี่ยงเบอร์หนึ่งของหุ้นบุริมสิทธิในไทย (เช่น KTB-P) ซื้อแล้วอาจขายไม่ได้ หรือต้องใช้เวลานานมากในการขาย

• Call Risk (ความเสี่ยงถูกเรียกคืน): หุ้นบุริมสิทธิส่วนใหญ่มีเงื่อนไขให้บริษัทขอซื้อคืนได้ หากดอกเบี้ยในตลาดลดลง บริษัทมักจะเรียกคืนหุ้นบุริมสิทธิที่จ่ายปันผลสูง แล้วไปออกหุ้นกู้ชุดใหม่ที่ดอกเบี้ยต่ำกว่าแทน ทำให้เราเสียโอกาสรับผลตอบแทนดีๆ

• Interest Rate Risk (ความเสี่ยงอัตราดอกเบี้ย): ราคาหุ้นบุริมสิทธิแปรผกผันกับดอกเบี้ย หากดอกเบี้ยตลาดปรับ “ขึ้น” ราคาหุ้นบุริมสิทธิจะ “ร่วง” อย่างรุนแรง เพราะนักลงทุนเทขายไปซื้อพันธบัตรที่ให้ดอกเบี้ยดีกว่าและเสี่ยงน้อยกว่า 

• Leverage Risk: สำหรับผู้ที่เทรดผ่าน Mitrade การใช้ Leverage ช่วยขยายกำไรได้มาก แต่ก็ขยายผลขาดทุนได้เช่นกันหากผิดทาง จึงควรมีระบบ Stop Loss เสมอ

  
  

💸 ห้ามพลาด!!! 💸

แจกโบนัสสำหรับลูกค้าใหม่ $100 ดอลลาร์! 🎁🎁🎁

ค่าคอมฯ 0 สเปรดต่ำ! เงินฝากขั้นต่ำ $50 🤑

ฝึกเทรดด้วยเงินเสมือนจริง $50, 000 ฟรี 💰

เทรดเดี๋ยวนี้ >

การลงทุนมีความเสี่ยง อาจไม่เหมาะสำหรับทุกคน

การเลือกระหว่างหุ้นบุริมสิทธิ์ vs หุ้นสามัญ ไม่ใช่การหาคำตอบว่า “อะไรดีที่สุด” แต่คือการเลือกสิ่งที่ “เหมาะสมที่สุด” กับเป้าหมายและจริตการลงทุนของคุณ

หากคุณมองหาการเติบโต และความเป็นเจ้าที่พร้อมรับความผันผวน “หุ้นสามัญ” คือคำตอบ

ถ้าคุณมองหากระแสเงินสด ความมั่นคง และความแน่นอน “หุ้นบุริมสิทธิ์” คือทางเลือก

โลกการลงทุนเปิดกว้างกว่าที่เคย อย่าจำกัดตัวเองอยู่แค่กรอบเดิมๆ ในตลาดที่มีสภาพคล่องต่ำ ศึกษาให้ลึก วางแผนให้รอบคอบ และใช้เครื่องมือที่ใช่ แล้วความมั่งคั่งจะเป็นของคุณ