โอกาสปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของ BOJ ในเดือนเมษายนริบหรี่ลง? การคาดการณ์ส่วนใหญ่พุ่งเป้าไปยังช่วงเดือนมิถุนายน ท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน

ความคาดหวังต่อการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางญี่ปุ่นลดน้อยลงในเดือนเมษายน

TradingKey - สถานการณ์ความผันผวนที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องในตะวันออกกลางกำลังฉุดรั้งการตัดสินใจปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BoJ) ให้ตกอยู่ในภาวะที่ตัดสินใจได้ยาก

ธนาคารกลางญี่ปุ่นมีแนวโน้มที่จะยังไม่ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในการประชุมนโยบายในสัปดาห์หน้า ตามการรายงานของสำนักข่าว Reuters ที่อ้างอิงแหล่งข่าว 5 ราย เนื่องจากความหวังที่จะเห็นความขัดแย้งในตะวันออกกลางยุติลงโดยเร็วเริ่มเลือนลางลง ส่งผลให้ความไม่แน่นอนเกี่ยวกับแนวโน้มเศรษฐกิจและอัตราเงินเฟ้อของญี่ปุ่นพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว แม้ว่าการตัดสินใจขั้นสุดท้ายอาจยังได้รับอิทธิพลจากความคืบหน้าในการเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน แต่ปัจจุบันธนาคารกลางญี่ปุ่นมีแนวโน้มที่จะคงอัตราดอกเบี้ยไว้ตามเดิม

ภายหลังเข้าร่วมการประชุมของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) นายคาซูโอะ อุเอดะ ผู้ว่าการธนาคารกลางญี่ปุ่น ไม่ได้ให้คำมั่นอย่างชัดเจนว่าจะมีการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนนี้ อย่างไรก็ตาม เขาได้ส่งสัญญาณในเชิงคุมเข้มนโยบาย (Hawkish) โดยบ่งชี้ว่าหากไม่มีการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนเมษายน ก็ยังมีความเป็นไปได้ที่จะมีการปรับขึ้นในเดือนมิถุนายน

เขาเน้นย้ำว่าธนาคารกลางญี่ปุ่นจะติดตามพัฒนาการในตะวันออกกลางอย่างใกล้ชิด รวมถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ราคาสินค้า และภาวะทางการเงิน ซึ่งถ้อยแถลงนี้สอดคล้องกับท่าทีที่ระมัดระวังหลังการประชุมเดือนมีนาคม เพื่อคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ระดับประมาณ 0.75%

ในวันเดียวกัน ผลสำรวจรายไตรมาสที่เผยแพร่โดยธนาคารกลางญี่ปุ่นระบุว่า ครัวเรือนส่วนใหญ่ในญี่ปุ่นคาดการณ์ว่าราคาสินค้าจะปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงไม่กี่ปีข้างหน้า ซึ่งสร้างแรงกดดันเพิ่มเติมต่อธนาคารกลางในการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย

ขณะเดียวกัน แนวโน้มการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านที่ยังไม่มีความชัดเจนได้ซ้ำเติมความไม่แน่นอนของตลาดให้รุนแรงขึ้น โดยอิหร่านได้ส่งสัญญาณที่ขัดแย้งกันในวันเดียวกัน ซึ่งนายเอบราฮิม อาซิซี ประธานคณะกรรมาธิการความมั่นคงแห่งชาติและนโยบายต่างประเทศของสภาที่ปรึกษาอิสลาม ระบุว่าอิหร่านได้กำหนดเส้นแดงไว้แล้วและการเจรจาอาจเกิดขึ้นเร็วที่สุดในวันนี้หรือพรุ่งนี้ ขณะที่โฆษกกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านระบุว่าปัจจุบันยังไม่มีแผนสำหรับการเจรจารอบที่สองกับสหรัฐฯ

ภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกในการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางญี่ปุ่น

ในฐานะผู้นำเข้าพลังงานรายใหญ่ของโลก ญี่ปุ่นกำลังเผชิญกับแรงกดดันทางเศรษฐกิจหลายประการที่มาจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ในตะวันออกกลาง การปรับตัวขึ้นอย่างต่อเนื่องของราคาน้ำมันดิบอาจผลักดันอัตราเงินเฟ้อภายในประเทศให้สูงขึ้นอีก โดยข้อมูลระบุว่าทุก ๆ 10% ของราคาน้ำมันดิบที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จะส่งผลให้ดัชนีราคาผู้บริโภค (CPI) ของญี่ปุ่นปรับตัวสูงขึ้นอีก 0.3 จุดเปอร์เซ็นต์ในรอบหนึ่งปี

จากข้อมูลการสำรวจล่าสุดของธนาคารกลางญี่ปุ่น พบว่า 83.7% ของครัวเรือนคาดการณ์ว่าราคาสินค้าจะปรับตัวสูงขึ้นในอีกหนึ่งปีข้างหน้า และ 82.6% เชื่อว่าราคาสินค้าจะยังคงอยู่ในทิศทางขาขึ้นในอีกห้าปีข้างหน้า โดยค่าเฉลี่ยการคาดการณ์ของครัวเรือนต่อการปรับตัวเพิ่มขึ้นของราคาในอีกห้าปีข้างหน้าแตะระดับ 10.3% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่เริ่มมีการสำรวจรายการนี้ในปี 2549

การคาดการณ์อัตราเงินเฟ้อที่สูงขึ้นได้ส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมการบริโภคของครัวเรือนแล้ว เมื่อเทียบกับปีที่แล้ว ผู้ตอบแบบสอบถามได้ปรับลดการใช้จ่ายด้านการรับประทานอาหารนอกบ้าน เสื้อผ้า และการท่องเที่ยว ขณะที่เพิ่มค่าใช้จ่ายสำหรับสินค้าจำเป็นในชีวิตประจำวัน เช่น อาหารและผงซักฟอก

อย่างไรก็ตาม เป็นที่น่าสังเกตว่าระยะเวลาการสำรวจคือตั้งแต่วันที่ 4 กุมภาพันธ์ถึง 9 มีนาคม ซึ่งอาจยังไม่สะท้อนถึงผลกระทบจากการพุ่งขึ้นของราคาน้ำมันภายหลังการทวีความรุนแรงของความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ได้อย่างเต็มที่ ขณะที่ตลาดสวอปดัชนีข้ามคืน (OIS) ในปัจจุบันบ่งชี้ว่ามีความเป็นไปได้เพียง 18% ที่ธนาคารกลางญี่ปุ่นจะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนเมษายน

ขณะเดียวกัน ความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์ส่งผลกระทบโดยตรงต่อแนวโน้มเศรษฐกิจโดยรวมของญี่ปุ่น ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อผลกำไรของบริษัทและการเติบโตของค่าจ้างที่แท้จริงของประชาชน นอกจากนี้ บริษัทรายใหญ่บางแห่งยังเผชิญกับความเสี่ยงที่โครงการลงทุนในตะวันออกกลางจะเกิดความล่าช้า

สถานการณ์ที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออกนี้บีบให้ธนาคารกลางญี่ปุ่นต้องรักษาสมดุลที่ยากลำบากระหว่างการใช้นโยบายคุมเข้มเนื่องจากแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ และการคงท่าทีรอดูสถานการณ์เนื่องจากความเสี่ยงภายนอก

แหล่งข่าวเปิดเผยว่า ผู้กำหนดนโยบายอาจลังเลจนถึงนาทีสุดท้ายก่อนตัดสินใจขั้นสุดท้ายว่าจะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในการประชุมนโยบายวันที่ 27-28 เมษายนหรือไม่ ซึ่งการตัดสินใจดังกล่าวจะขึ้นอยู่กับความคืบหน้าของการเจรจาเพื่อยุติความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเป็นสำคัญ

นายคาซูโอะ อุเอดะ ได้เน้นย้ำหลายครั้งว่าการปรับเปลี่ยนนโยบายจะยึดตามหลักการที่อ้างอิงข้อมูลเป็นสำคัญโดยไม่มีเส้นทางที่กำหนดไว้ล่วงหน้า สิ่งนี้อธิบายว่าเหตุใดผู้กำหนดนโยบายจึงมีแนวโน้มที่จะรอจนถึงช่วงสุดท้ายก่อนการประชุมเพื่อตัดสินใจตามสถานการณ์การเจรจาล่าสุดและข้อมูลทางเศรษฐกิจ

นอกจากนี้ ในระดับโลก IMF ได้ปรับลดคาดการณ์การเติบโตของเศรษฐกิจโลกในปี 2569 ลง ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากผลกระทบต่อราคาพลังงานและอาหารที่เกิดจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ในฐานะเศรษฐกิจที่เน้นการส่งออก ภาคการผลิตและการขนส่งของญี่ปุ่นเริ่มได้รับแรงกดดันจากค่าขนส่งและค่าประกันภัยที่สูงขึ้นแล้ว นอกจากนี้ บริษัทรายใหญ่บางแห่งยังเผชิญกับความเสี่ยงที่โครงการลงทุนในตะวันออกกลางจะล่าช้า ปัจจัยเหล่านี้โดยรวมได้เพิ่มแนวโน้มที่ธนาคารกลางญี่ปุ่นจะคงท่าทีรอดูสถานการณ์ในการประชุมเดือนเมษายน

การคาดการณ์การปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนมิถุนายน

เนื่องจากความคาดหวังต่อการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนเมษายนเริ่มเลือนลางลง ความสนใจของตลาดจึงเปลี่ยนไปสู่เดือนมิถุนายนอย่างรวดเร็ว

แหล่งข่าวผู้ใกล้ชิดระบุว่า หากธนาคารกลางญี่ปุ่นคงอัตราดอกเบี้ยในเดือนนี้ ก็อาจจะมีการส่งสัญญาณชี้นำนโยบายล่วงหน้าสำหรับการปรับขึ้นดอกเบี้ยในเดือนมิถุนายนไปพร้อมกัน เพื่อรับมือกับแรงกดดันด้านเงินเฟ้อที่ก่อตัวขึ้น ซึ่งหมายความว่าจุดสนใจของการประชุมนโยบายในเดือนนี้จะครอบคลุมมากกว่าเพียงแค่การตัดสินใจเรื่องอัตราดอกเบี้ย โดยการประเมินแนวโน้มเศรษฐกิจล่าสุดของธนาคารกลางและการใช้ถ้อยคำในสัญญาณนโยบายจะได้รับความสนใจอย่างมากจากนักลงทุนเช่นกัน

สเตฟาน แองกริก หัวหน้าฝ่ายเศรษฐศาสตร์ญี่ปุ่นและตลาดเกิดใหม่จาก Moody's Analytics ให้ความเห็นว่า แม้ความขัดแย้งจะยุติลงในทันทีและช่องแคบกลับมาเปิดใช้งานได้ตามปกติ แต่ความเสียหายทางเศรษฐกิจจากความขัดแย้งนั้นเพิ่งจะเริ่มแสดงให้เห็นในข้อมูล ซึ่งเห็นได้ชัดว่ายังไม่สอดคล้องกับเงื่อนไขที่นายคาซูโอะ อุเอดะ ผู้ว่าการ BoJ เคยกำหนดไว้สำหรับการตัดสินใจปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย

นอกจากนี้ เขายังคาดการณ์ว่า หากความขัดแย้งในตะวันออกกลางบรรเทาลงในช่วงไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า ธนาคารกลางญี่ปุ่นจะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในช่วงฤดูร้อน โดยมีเดือนมิถุนายนเป็นกรอบเวลาหลัก

นักวิเคราะห์จาก Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities ระบุในรายงานวิจัยเช่นกันว่า "แม้ธนาคารกลางญี่ปุ่นจะมีการวางรากฐานทางทฤษฎีสำหรับการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเพิ่มเติม แต่ในครั้งนี้ธนาคารกลางอาจมุ่งเน้นไปที่การทบทวนผลกระทบจากวิกฤตพลังงานที่มีต่อเศรษฐกิจและราคา" นอกจากนี้ บริษัทยังได้เลื่อนคาดการณ์ช่วงเวลาการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยครั้งถัดไปจากเดือนเมษายนเป็นเดือนมิถุนายน