ความขัดแย้งในตะวันออกกลางทวีความรุนแรงขึ้น ตลาดหุ้นและพันธบัตรทั่วโลกปรับตัวลดลง มีสาเหตุมาจากคำพูดเพียงประโยคเดียวของทรัมป์จริงหรือ?

TradingKey - เมื่อวันอังคารตามเวลาท้องถิ่น การทวีความรุนแรงของความขัดแย้งในตะวันออกกลางได้กระตุ้นให้เกิดความผันผวนอย่างหนักในตลาดโลก ส่งผลให้ราคาทองคำ ( XAUUSD ) พันธบัตร และตลาดหุ้นกอดคอร่วงลงพร้อมกัน ซึ่งเป็นการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติและทำลายตรรกะเดิม ๆ ที่ว่า "ซื้อสินทรัพย์ปลอดภัยในยามวิกฤต และเทรดหุ้นในยามสงบ"

ก่อนหน้านี้ตลาดคาดการณ์ว่าความขัดแย้งจะยุติลงอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ความเชื่อมั่นค่อนข้างมีเสถียรภาพ อย่างไรก็ตาม หลังจากที่นายทรัมป์ออกมาขู่ว่าจะโจมตีอิหร่าน "ไม่ว่าจะต้องแลกด้วยอะไรก็ตาม" ประกอบกับการที่อิหร่านยังคงเดินหน้าโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานในกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับและเรือบรรทุกน้ำมันในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานในสัดส่วน 1 ใน 5 ของโลก ความเชื่อมั่นของตลาดจึงแปรเปลี่ยนเป็นความตื่นตระหนกในทันที

ปัจจุบัน ทั้งสหรัฐฯ และอิหร่านต่างใช้จุดยืน "ยอมแลกทุกอย่าง" ในการเผชิญหน้าครั้งนี้ ส่งผลให้ความตื่นตระหนกแผ่ขยายไปทั่วตลาด โดยในวันดังกล่าว นอกจากราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้นและค่าเงินดอลลาร์สหรัฐที่แข็งค่าขึ้นแล้ว ตลาดหุ้นหลักทั่วโลก พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ พันธบัตรรัฐบาลประเทศอื่น ๆ และแม้แต่ทองคำ ซึ่งตามปกติจะถูกมองว่าเป็น "สินทรัพย์ปลอดภัย" ต่างก็เผชิญกับแรงเทขายอย่างหนักเป็นวงกว้าง

นายไมเคิล อาโรน หัวหน้านักยุทธศาสตร์การลงทุนจาก State Street Global Advisors ในบอสตัน ระบุว่า ปฏิกิริยาของตลาดในขณะนี้ถือเป็นการตอบสนองตามปกติเมื่อต้องเผชิญกับเหตุการณ์ที่มีความไม่แน่นอนสูง โดยราคาทองคำดิ่งลง 4% ภายในวันเดียวหลังจากแตะระดับสูงสุดในรอบ 4 สัปดาห์เมื่อวันจันทร์ ซึ่งการเทขายแบบไม่เลือกหน้าเช่นนี้ยิ่งตอกย้ำถึงระดับความตื่นตระหนกในตลาด

ตลาดหุ้นทั่วโลกร่วงระนาว

ตลาดการเงินโลกกำลังเผชิญกับความยากลำบากภายใต้แรงกดดันจากความตื่นตระหนก

ดัชนี MSCI Asia Pacific ร่วงลงถึง 2.5% ระหว่างวัน ซึ่งถือเป็นผลงานรวมสองวันที่ย่ำแย่ที่สุดนับตั้งแต่เดือนเมษายน ขณะที่ตลาดหุ้นญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ร่วงลงยกแผง โดยดัชนี Nikkei 225 ปิดลบ 3.1% ดัชนี TOPIX ลดลง 3.2% และดัชนี KOSPI ทรุดตัวลง 7.2% ซึ่งเป็นการลดลงภายในวันเดียวที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่วันที่ 5 สิงหาคม 2567 ด้านดัชนี S&P/ASX 200 ของออสเตรเลีย ปิดลบ 1.3% อยู่ที่ระดับ 9,077.30 จุด

ความตื่นตระหนกได้ลุกลามไปยังตลาดหุ้นยุโรปและอเมริกาอย่างรวดเร็ว โดยวอลล์สตรีทเผชิญกับแรงเทขายอย่างหนักในช่วงเปิดตลาด ส่งผลให้ดัชนีเฉลี่ยอุตสาหกรรมดาวโจนส์ดิ่งลงถึง 1,038.78 จุด หรือ 2.12% หลุดระดับ 48,000 จุด ลงไปทำจุดต่ำสุดที่ 47,866.00 จุด ขณะที่หุ้นกลุ่มเทคโนโลยีก็ไม่รอดพ้นเช่นกัน โดยดัชนี Nasdaq 100 ฟิวเจอร์สร่วงลงมากกว่า 2% ซึ่งบ่งชี้ว่าความเชื่อมั่นในการเปิดรับความเสี่ยงของตลาดลดลงอย่างรวดเร็ว

เมื่อปิดตลาด ดัชนีหลักทั้งสี่ของสหรัฐฯ ต่างปิดในแดนลบ โดยดัชนีเฉลี่ยอุตสาหกรรมดาวโจนส์ลดลง 403.51 จุด ดัชนี S&P 500 ลดลง 64.99 จุด และดัชนี Nasdaq Composite ร่วงลง 232.17 จุด หรือลดลง 1.02%

คำมั่นสัญญาของประธานาธิบดีทรัมป์ที่จะดำเนินการต่ออิหร่าน "ไม่ว่าจะต้องแลกด้วยอะไรก็ตาม" ได้กระตุ้นให้เกิดแรงเทขายหุ้นระลอกใหม่ ขณะที่ราคาพลังงานยังคงพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง สถานการณ์ความมั่นคงทางภูมิรัฐศาสตร์ในภูมิภาคอ่าวอาหรับกำลังกลายเป็นความเสี่ยงเชิงระบบที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก

ตลาดพันธบัตรเผชิญความปั่นป่วน

ความตื่นตระหนกของตลาดที่เกิดจากการทวีความรุนแรงของความขัดแย้งในตะวันออกกลางได้ลุกลามไปยังตลาดพันธบัตร ซึ่งเคยถูกมองว่าเป็น "เบาะรองรับความเสี่ยง" มาโดยตลอด ส่งผลให้ตรรกะด้านสินทรัพย์ปลอดภัยแบบเดิมถูกทำลายลง ขณะที่ความกังวลเรื่องเงินเฟ้อได้กลับมาครอบงำตลาดตราสารหนี้ทั่วโลกอีกครั้ง ตั้งแต่ซิดนีย์ไปจนถึงโตเกียว พันธบัตรรัฐบาลของหลายประเทศต่างเผชิญกับแรงเทขายมหาศาล ฉุดให้ตลาดพันธบัตรโลกเข้าสู่สภาวะตกต่ำจากความตื่นตระหนกซึ่งเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก

นับตั้งแต่ต้นสัปดาห์นี้ พันธบัตรรัฐบาลในหลายประเทศรวมถึงสหรัฐฯ ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย นิวซีแลค์ เกาหลีใต้ และอินโดนีเซีย ต่างปรับตัวลดลง โดยดัชนี Bloomberg Global Aggregate Bond ร่วงลง 0.8% เมื่อวันจันทร์ ซึ่งเป็นการลดลงภายในวันเดียวที่มากที่สุดนับตั้งแต่เดือนพฤษภาคมปีที่แล้ว

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุ 10 ปี พุ่งขึ้น 10 bps ภายในวันเดียว ขณะที่ในวันอังคาร อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลออสเตรเลียอายุ 10 ปี พุ่งขึ้นถึง 12 bps แตะระดับ 4.75% ในระหว่างวัน ส่วนอัตราผลตอบแทนพันธบัตรอายุ 10 ปีของญี่ปุ่นก็ปรับตัวขึ้น 6 bps เช่นกัน ซึ่งการร่วงลงของตลาดพันธบัตรในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกนั้นรุนแรงยิ่งกว่าผลการดำเนินงานของพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ เมื่อคืนก่อนหน้าเสียอีก

นางมิเชล บูลล็อก ผู้ว่าการธนาคารกลางออสเตรเลีย ระบุอย่างชัดเจนว่า ธนาคารกลางกำลัง "เฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด" ต่อความเป็นไปได้ที่ความขัดแย้งในตะวันออกกลางจะกระตุ้นการคาดการณ์เงินเฟ้อให้สูงขึ้น และพร้อมที่จะดำเนินมาตรการทางนโยบายหากจำเป็น

นายโมฮาเหม็ด เอล-เอเรียน อดีตซีอีโอของ PIMCO เตือนว่าท่ามกลางความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มสูงขึ้น "กระแสลมแห่งภาวะเงินเฟ้อรุนแรงแต่เศรษฐกิจถดถอย (Stagflation)" ระลอกใหม่กำลังพัดผ่านเศรษฐกิจโลก โดยผลกระทบขั้นสุดท้ายจะขึ้นอยู่กับระยะเวลาและขอบเขตของความขัดแย้ง ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่อาจฉุดให้ตลาดพันธบัตรโลกเผชิญกับแรงเทขายอย่างต่อเนื่อง

แรงเทขายในรอบนี้ได้ทำลายตรรกะของตลาดโดยสิ้นเชิง โดยปกติแล้วเมื่อเกิดวิกฤตทางภูมิรัฐศาสตร์ เม็ดเงินจะไหลเข้าสู่สินทรัพย์ปลอดภัยอย่างพันธบัตรรัฐบาล ซึ่งจะทำให้อัตราผลตอบแทนปรับตัวลดลง อย่างไรก็ตาม การคาดการณ์ว่าราคาพลังงานจะพุ่งสูงขึ้นอันเนื่องมาจากความขัดแย้งในอิหร่าน กำลังทำให้กระบวนทัศน์แบบเดิมนี้เปลี่ยนไป

นายกาเรธ เบอร์รี นักยุทธศาสตร์จากธนาคาร Macquarie ตั้งข้อสังเกตว่า ในทางตรงกันข้ามกับที่คนส่วนใหญ่เชื่อกัน ผลกระทบจากความเสี่ยงด้านอุปทานพลังงานที่มาจากตะวันออกกลางมักจะทำให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรทั่วโลกพุ่งสูงขึ้นมากกว่าที่จะลดลง ในช่วงเวลาที่ตลาดได้รับรู้ถึงการคาดการณ์เรื่องการผ่อนคลายนโยบายการเงินไปแล้ว การคาดการณ์เหล่านี้กลับดูเหมือนจะเป็นไปได้ยากในทันที ส่งผลให้ผลกระทบดังกล่าวปรากฏชัดเจนเป็นพิเศษ

น้ำมันดิบและดอลลาร์สหรัฐ กลายเป็นเพียง "สินทรัพย์ปลอดภัย" อย่างเดียวหรือ?

ขณะเดียวกัน เม็ดเงินกำลังไหลเข้าสู่น้ำมันดิบและดอลลาร์สหรัฐเพื่อแสวงหาแหล่งพักพิงในสินทรัพย์ทั้งสองนี้

ราคาน้ำมันดิบ Brent พุ่งขึ้นเกือบ 7% ภายในวันเดียว ขณะที่ดอลลาร์สหรัฐแข็งค่าขึ้นเมื่อเทียบกับสกุลเงินสำคัญอื่น ๆ เช่น ยูโร ปอนด์ และเยน โดยทั้งหมดแตะระดับสูงสุดในรอบหลายเดือน

นับตั้งแต่นายทรัมป์กลับคืนสู่ทำเนียบขาวเมื่อปีที่แล้ว คุณสมบัติความเป็นสินทรัพย์ปลอดภัยแบบดั้งเดิมของดอลลาร์สหรัฐในช่วงเวลาที่ตลาดผันผวนได้อ่อนแอลงอย่างมาก ความไม่แน่นอนในนโยบายเศรษฐกิจและความไม่มั่นคงทางภูมิรัฐศาสตร์ทำให้นักลงทุนต่างชาติเพิ่มความระมัดระวังมากขึ้นต่อสินทรัพย์ที่อยู่ในรูปสกุลเงินดอลลาร์

เมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา กองกำลังผสมสหรัฐฯ-อิสราเอลได้เปิดฉากทิ้งระเบิดโจมตีเป้าหมายในอิหร่านอย่างหนัก ส่งผลให้เกิดความขัดแย้งในภูมิภาคอย่างต่อเนื่อง หลังจากมีข่าวดังกล่าว ดัชนีดอลลาร์สหรัฐพุ่งขึ้นอย่างรุนแรง ซึ่งในเบื้องต้นดูเหมือนจะเป็นการฟื้นตัวของความเชื่อมั่นในสินทรัพย์ปลอดภัย

อย่างไรก็ตาม นายไมค์ โดแลน คอลัมนิสต์ของ Reuters ได้ชี้ให้เห็นว่าตรรกะหลักที่อยู่เบื้องหลังการแข็งค่าของดอลลาร์ไม่ใช่การที่เม็ดเงินไหลเข้าสู่ดอลลาร์เพื่อความปลอดภัย แต่เป็นความแตกต่างทางโครงสร้างในการรับผลกระทบด้านพลังงานของประเทศเศรษฐกิจหลัก ๆ โดยการที่นักลงทุนเข้าซื้อดอลลาร์นั้น แท้จริงแล้วคือการเทขายสกุลเงินของกลุ่มประเทศที่ต้องนำเข้าพลังงานนั่นเอง